Modeso

Temiz Oda (Clean Room):

Gıda, Kimya, İlaç, Kozmetik, Havacılık ve Uzay, Elektronik, Optik ve Tıp gibi alanlarda bazı durumlarda; uygulama, üretim, montaj ve analizlerin kalitesini yüksek tutabilmek, verimli ve standart sonuçlar elde edebilmek için normal havadan gelecek kontaminasyonların engellenmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, ortamdaki parçacık sayısının kontrol altında tutulduğu ve bununla birlikte ortamın sıcaklık ve nem değerlerinin belirli bir aralıkta olacağı özel alanlara ihtiyaç duyulur. İşte bu alanlar temiz oda (Clean room) olarak adlandırılır.

Kontrol altında tutulan parçacık sayısına göre uluslararası standartlarca belirlenmiş temiz oda sınıfları oluşturulmuştur.

En çok kullanılanı FED 209E ye göre İngiliz sistemidir. Bu sisteme göre odadaki feet³ başına 0,5 mikron ve daha büyük parçacıkların toplam sayısının miktarı odanın da sınıfını belirler. Mesela, feet³ başına 0,5 mikron ve daha büyük parçacıkların toplam sayısı 100 ile 1000 arasında olan temiz oda için Class 1000 olarak tanımlanır.

Temiz oda projelendirilmesinde en önemli faktör ortamda ki parçacık sayısının limitler dâhilinde tutulmasının sağlanmasıdır. Bununla birlikte havanın sıcaklık ve nem değerleri kontrol altında tutularak klimatize edilmiş bir ortam sağlanır.

Buna göre projelendirme de şu faktörlere göre bir planlama yapılır.

• Birim zamanda ki hava değişim miktarı belirlenir (m³/saat)
• Kullanılacak filtre sınıfı belirlenir
• Hava akış şekli ve yönü belirlenir
• Giriş-Çıkışlardaki kapılar ve gerekiyorsa kontaminasyonu engelleyecek diğer destek unsurlar belirlenir.
• Odanın ortam basıncı belirlenir.
• Odanın sıcaklık ve nispi nem düzeyi belirlenir.

ISO 14644 e göre oda sınıfları:

Temiz oda uygulamaları genel olarak;

• İlaç üretimi ve Yan sanayinde
• Loboratuarlarda
• Hastanelerde ki bazı hijyenik klima alanlarında
• Gıda Sanayi işletmelerinde bazı bölümlerde
• Hassas ölçüm odalarında
• Havacılık, uzay sanayi alanlarında
• Elektronik ve özellikle mikrochip ve yarı iletken üretim ve test alanlarında
• Optik üretim tesislerinde
  ihtiyaç olarak yer almaktadır.

Temiz odalarda genel olarak kontrol edilen parametreler şunlardır.
• Sıcaklık
• Bağıl nem (%RH)
• Saatteki hava değişim sayısı
• Basınç farkları
• Hava hızı (laminar air flow)
• Canlı ve cansız parçacık sayısı
• Ses ve gürültü

TEMİZ ODALAR VE VALİDASYON:
Temiz odalarda istenilen özellikler, odanın kullanım alanına bağlı işletme parametrelerine göre
değişiklik göstermekle beraber genellikle aşağıda belirtilen şekildedir. Bu özelliklere odanın kullanım
amacına göre pozitif veya negatif yönde eklemeler yapılabilir.
• Sıcaklık 20 ^oC ile 24 ^oC arasında ayarlanabilmelidir.
• Bağıl nem %50 -%60 arasında olmalı (özel şartlar belirtilmediği durumlarda)
• Laminar akışta HEPA filtre üzerindeki hava hızı 0,45 m/s ±%20 olmalı.
• Mahal içine %10-%15 fazla hava vererek pozitif basınç sağlanmalı.
• Mahal sınırlarını oluşturan kapı, duvar ve tavanlarda sızdırmazlık sağlanmalı.

Standartlarla belirlenmiş olan Temiz Oda Projelendirmelerinde temel parametreler:

1-Havadaki Partikül Sayısı: (mikron cinsinden adet/m³ ):0,1 mikron ile 0,5 mikron arasındaki parçacıkların sayısına göre 0 ila 4000000 adet.

2-Hava Akım şekli: Türbülanslı, Karışık veya Laminer

3-Belirli sürede havanın değişim miktarı (m³/h): 20 ila 600 arası

4-Hava Debisi (m³/h.m²): 60 ila 1800 arası

5-Ortalama Hava Hızı (m/s): 0,1 ila 0,60 aralığında

6-Hava Egzostlarının konumu: Yan Duvar, Alt-Yan Duvar, Döşeme

7-Hava Üflemesinin Konumu: Perfore Tavan, Spiral Üflemeli Difüzör, Filtreli Tavan

8-Filtre Alanının Oda Alanına oranı (%): 5 ila 90 arası

9-Üç ayrı filtre vardır. Bunlar; 1.Kademe Ön Filtre, 2.Kademe Torba Filtre ve 3.Kademe Son Filtre. Bu filtrelerin bakımı İkaz sistemi ile otomatik yapılmalıdır.

10-Partikül Sayım Kontrolü: Sınıfına göre Devamlı Kontrolden Yılda bir keze kadar  farklı sürelerde.

11-Pozitif Basınçlandırma (Pa): 5 ila 15 arasında.